Schrijnend: Beschermde 'Paster Pype' werd gesloopt!

 

© Richard Wisse

Op 10 Juli 2011 werd in alle stilte het schip 'Paster Pype' uit het Vuurtorendok weggesleept en naar de sloopwerf 'Van Heyghen' in Gent gebracht. Zo werd een beschermd monument, deel van ons maritiem erfgoed tot schroot herleid..   Il faut le faire!

 

Op 3 april 2003 ondertekende toenmalig Vlaams minister Paul Van Grembergen het decreet tot bescherming van het varend erfgoed. Dankzij die handtekening kon de 'Paster Pype' worden beschermd en kon het rekenen op Vlaamse subsidies om te worden gerenoveerd.

Om dit waardevolle bouwwerk te bewaren als deel van het nationaal maritiem erfgoed werd de vzw Paster Pype opgericht. Samen met de vzw Maritieme Site Oostende werd gestart met de renovatie van de 'Paster Pype' . In de loop van 2005 zou het schip in zijn oude glorie hersteld moeten zijn en opnieuw zeewaardig worden verklaard. De 'Paster Pype' was het eerste schip dat dankzij het nieuwe decreet een nieuwe toekomst ging krijgen. Het was de bedoeling om het schip na de renovatie te gebruiken voor maritieme initiatie van de jeugd. Helaas werden de subsidies afgebouwd, en tenslotte stopgezet.. en bleef het stil rond de 'Paster Pype'. Té stil, zo blijkt nu.

De 'Paster Pype' had een grote historische waarde. Het werd in 1948 gebouwd op de Boelwerf te Temse en was een van de oudste varende schepen die in België werden gebouwd.

foto: Neptunus


Het schip was bijna een exacte kopie van de eerste 'Paster Pype' die 1939 op de werf van Cockerill werd afgewerkt. Het werd toen in dienst genomen door de Belgische marine als hydrografisch schip, en was voor zijn tijd enorm vooruitstrevend uitgerust.

Op de vlucht voor de bezetters in 1940, strandde het schip met bestemming Engeland wegens brandstoftekort op een golfbreker voor de kust van Dieppe, Frankrijk. Zo viel het nagenoeg ongeschonden in de handen van het Duitse leger, die versteld stonden van de gebruikte technologie aan boord . De vijand zette vervolgens de 'Paster Pype' in als 'vorpostenboot' en begeleider van konvooien. In maart 1942 werd het schip  tijdens een storm voor de kust van een Oost-Fries eiland op een zandbank geworpen en in stukken geslagen.

Na de oorlog bestelde de Regie van het loodswezen een bijna identiek schip bij de Boelwerf. Het kreeg een koppel exclusieve diesel-elektrische motoren ingebouwd, en werd tevens als 'Paster Pype' gedoopt toen het in 1949 - uitgeleend aan de Belgische marine- in de vaart genomen werd. De naam 'Paster Pype' was een eerbetoon aan de aalmoezenier, die zich eind 19de eeuw het lot aantrok van de arme Oostendse vissersbevolking en er in slaagde voor hen een opvangcentrum en een schooltje op te richten.

De 'Paster Pype' kreeg de opdracht de zeebodem voor de Belgische kust in kaart te brengen. Ten behoeve van de loodsen werden ook  de zandbanken opgemeten en in kaart gebracht. Het hydrografisch schip peilde ook geregeld de vaargeulen van de Oostendse en Zeebrugse haven. Daarnaast werd het schip ook gebruikt voor het opleiden van loodsen.

In 1985 werd de 'Paster Pype' vervangen door een moderner schip: de 'Ter Streep'.

De 'Paster Pype' werd in 1986  uitgeleend en gedurende vele jaren ingezet voor de opleiding van het Koninklijk Marine Kadettenkorps. Het schip werd  'Stroombank' genoemd en 
het voer als schoolschip in de zuidelijke Noordzee en het Kanaal. Maar in 1997 werd het 
schip onzeewaardig geacht. Het werd terug herdoopt in de 'Paster Pype' en werd geparkeerd in het Vuurtorendok.


Het schip was onder meer te zien in een aflevering van de Vlaamse tv-serie 'Windkracht 10' en in de film 'La tempête' van regisseur Bertrand Arthuys.

De 'Paster Pype' maakte deel uit van de Vlaamse Vloot. En de Vlaamse Vloot wordt beheerd door de Afdeling Vloot (AV) van de administratie Waterwegen en Zeewezen, op haar beurt ressorterend onder het Departement Leefmilieu en Infrastructuur (LIN) van de Vlaamse Gemeenschap. Dit departement is ontstaan uit het vroegere federale Ministerie van Verkeerswezen, dat reeds van in de 19de eeuw onder meer de ferry’s en de loodsboten uitbaatte. In 1972 werd bij wet de RMT (Regie Maritiem Transport) opgericht, die het beheer en de exploitatie van de ferrylijnen op zich nam. Tevens leidde dit tot een afsplitsing van alles wat met loodsdiensten en bebakening te maken had. Na de regionalisering (1988) en het opdoeken van de RMT (1997) kwam er een herverdeling van de taken, die leidde tot de oprichting van de Afdelingen Vloot, Loodswezen en Scheepvaartbegeleiding.

De taken van de Afdeling Vloot  zijn :
• Loodsen afhalen en aan boord brengen van te beloodsen schepen
• Verstrekken van logies voor loodsen op zee en aan wal
• Vaarwegen op zee, op de Schelde en aan wal markeren
• Hulp verlenen bij noodgevallen op zee
• Overzetboten inzetten op de Schelde en op de andere scheepvaartwegen.
• Bemande en bedrijfsklare vaartuigen ter beschikking stellen aan derden (douane, scheepvaartpolitie, hydrografie en wetenschappelijk onderzoek)

De Afdeling Vloot beschikt over 477 personeelsleden en een technische infrastructuur van 49 vaartuigen, 273 boeien, 44 havenvuren – lichtenlijnen – signalisatiepanelen en 11 technische gebouwen.
De vloot van 49 schepen dient verschillende gebruikers en doelen en bestaat uit:

4 loodsboten, 25 rede-, politie- en douaneboten, 3 reddingsboten, 1 zeesleepboot, 3 boeienleggers, 6 hydrografische schepen, 3 veerboten.
De totale nieuwbouwwaarde van de Vlaamse vloot wordt geschat op bijna 87 miljoen euro.

Ook inbegrepen in de Afdeling Vloot zijn de 4 schepen die deel uitmaken van ons maritiem erfgoed:
de Mercator, de Paster Pype en de twee Westhinders.


'Paster Pype' in 2007 (foto: Jan Volbrecht)


Het is erg pijnlijk om vast te stellen dat de stad Oostende en de Vlaamse Gemeenschap er in slagen om moedwillig een stuk beschermd maritiem erfgoed te laten vernietigen. Het getuigt van bitter weinig respect ten aanzien van de ganse bevolking om niet de minste inspanningen te hebben gedaan om de 'Paster Pype' blijvend te onderhouden. En wie zal het de jeugd uitleggen? Men ontneemt onze huidige en toekomstige generaties een historisch belangrijk, mooi en interessant monument. Nog schrijnender is te weten dat de 'Paster Pype'  ging dienen voor maritieme initiatie van de jeugd..

 

'Paster Pype' in 2011

 

Wij kunnen nog steeds niet goed vatten dat men van de slechts vier(!) beschermde varende monumenten, al 1 schaamteloos laat verroesten én zelfs naar de schroothoop brengt. Een plaatsvervangende schaamte maakt zich alvast van ons meester.. Moeten we nu met de schrik zitten dat morgen de Mercator of één van de twee Westhinders opeens in het geniep zal worden weggesleept en vernietigd?

Wie is verantwoordelijk voor de sloop van de 'Paster Pype'? En heeft diegene die het lef heeft om beschermd historisch gemeengoed te vernielen ook de moed om zich kenbaar te maken en om openbaar te vertellen waarom?!


* In onze downloadruimte vind je een uniek document over de 'Paster Pype' uit het magazine Neptunus (van de Belgische Marine).